درس 11 تئوری موسیقی- میزان ساده و ترکیبی


مقدمه :

در خواندن این درس سرعت را کند کنید و نهایت دقت و تمرکز را بکار برید.

***

به طور کلی ضرب ها از نظر تقسیمات دوتایی و سه تایی به دو دسته ، به دو دسته تقسیم می شوند و میزان های موجود در موسیقی امروزی عبارتند از :

  • ساده
  • ترکیبی
  • مختلط یا (لنگ)

میزان های ساده : Simple Times

اگر هر ضرب میزان ، به طور طبیعی قابل تقسیم به 2 و 4 و 8 قسمت مساوی (دارای تقسیمات دوتایی) باشد ، آن میزان را ساده گویند.

نکته 1: صورت کسر میزان ساده فقط (2 یا 3 یا 4) است.

نکته 2: مخرج کسر میزان تنها می تواند (2و4و8و16) باشد. زیرا اگر مخرج یک (1) باشد ، واحد شمارش برابر با گرد خواهد بود و یعنی خیلی کند و این با احساس انسان سازگار نیست. اگر برابر با 32 باشد نیز یعنی واحد شمارش سه لاچنگ خواهد بود و این یعنی خیلی تند و باز هم یعنی برای ما خوشایند و قابل استفاده نیست.

نکته 3:

با توجه به دو نکته بالا بسیاری از کسر میزان ها را میتوانیم در دسته ساده قرار دهیم.

مثال :

2/4 یک میزان ساده دو ضربی است 

3/4 یک میزان ساده سه ضربی است (هر ضرب آن سیاه بوده و قابل تقسیم به 2 و 4 و 8 و … می باشد)

4/4 یک میزان ساده چهار ضربی است که  به آن C گفته می شود.

4/2 یک میزان ساده 4 ضربی (هر ضرب آن یک سفید می باشد)

2/8 یک میزان ساده 2 ضربی (هر ضرب آن یک چنگ می باشد)


میزان های ترکیبی: Compound Times

اگر هر ضرب میزان به صورت طبیعی ، قابل تقسیم به 3 و 6 و 12 قسمت مساوی باشد(دارای تقسیمات سه تایی) باشد، آن میزان را ترکیبی گویند.

در میزان های ترکیبی ، هر ضرب میزان ساده را با اضافه کردن یک نقطه در سمت راست آن به کار می برند تا نت مزبور بتواند به طور طبیعی به 3 و 6 و 12 قسمت مساوی تقسیم شود.


مثال :

6/8 یک میزان دو تایی ترکیبی است (دو ضربی ترکیبی)- هر ضرب آن یک سیاه نقطه دار (یا سه چنگ)است و قابل تقسیم به سه می باشد .

9/8 یک میزان سه تایی ترکیبی(هر ضرب آن سه چنگ(یک سیاه نقطه دار) است) و در هر میزان 3 ضرب داریم.

12/8 یک میزان چهار تایی ترکیبی(هر ضرب آن سه چنگ است) و در هر میزان 4 ضرب داریم.

نکته :

برای تبدیل میزان های ساده به ترکیبی ، کافی است که میزان نمای (یا همان کسر میزان) ساده در نسبت 3/2   ضرب شود.

برای مثال کسر میزان ساده 2/4 اگر در 3/2 ضرب شود یک میزان ترکیبی 6/8 خواهیم داشت.

و برعکس با ضرب کردن یک میزان ترکیبی در 2/3 کسر میزان ساده خواهد شد.


میزان های لنگ :

میزان هایی هستند که از اجتماع دو یا چند میزان ، با ضرب های نا مساوی تشکیل شده اند. مانند 5/4 که ممکن است   از یک میزان دوتایی و یک میزان سه تایی یه بع عکس تشکیل شده باشد.

برای مشخص نمودن موقعیت ضرب ها از خط عمودی نقطه چین استفاده می گردد.

نکته :

میزان لنگ خود می تواند ساده یا ترکیبی باشد. (بستگی به نوع ضرب و تقسیمات (دوتایی، سه تایی، چهارتایی و …) آن دارد) 

نکته:

صورت کسر میزان های لنگ همیشه عدد اول می باشد (به جز 1 و 2و 3)

یعنی اگر ما اعداد اول را بنویسم داریم : 1 و2و3و5و7و11و13و19 و…

حال میدانیم که یک ضربی نداریم و در مورد 2 و 3 هم که میدانیم میزان ساده داریم. در صورتی که سایر اعداد اول یعنی (5و7و11و …) در صورت کسر قرار گیرند ، کسر میزانهای لنگ خواهیم داشت.

نکته :

با جابجایی تاکیدها (آکسانها ) در میزان ساده یا ترکیبی نیز می توان ریتم لنگ ساخت. برای مثال در کسر میزان 8 بخشی اگر آکسان روی 1 و 4 و 7 باشد ، ریتم لنگ داریم. یعنی:

123-123-12

در واقع اگر میزان به قسمتهای نامساوی تقسیم شود ، میزان لنگ داریم.

نتیجه :

ساخت میزان لنگ به دو صورت ممکن است:

1- صورت کسر میزان اعداد اول بزرگتر از 3 باشد

2- تقسیم نا برابر آکسان ها


منبع : 

کتاب تئوری موسیقی- مصطفی کمال پور تراب

در درس بعدی در مورد (سکوت های طولانی)  توضیحاتی خواهم داد .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *